نام کاربري : کلمه عبور : عضو انجمن نیستید ! همين حالا عضو شويد . | کلمه عبور خود را فراموش کرده ام !




انجمن نظامی آی آر ارتش




آغاز شده توسط
متن
farid آفلاين



تعداد ارسال ها: 563
تاريخ عضويت: 1 /7 /1394
محل زندگي: تهران
سن: 22
تعداد اخطار: -1
تعداد تشکر کرده: 1625
تعداد تشکر شده: 2675
انجمن اي ار ارتش

جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
شاید بتوان یکی از موفق ترین عملیات های نظامی معاصر را از نوع SEAD یا همان سرکوب پدافند؛ در عملیات طوفان صحرای آمریکا در سال ۱۹۹۱ میلادی جستجو کرد. در طی این عملیات نیروهای ائتلاف توانستند یکی از محکم ترین سدهای پدافندی خاورمیانه یا همان پدافند قدرتمند عراق را در طی چند روز کاملا فلج کرده و با انجام عملیات های موازی شاهرگ های حیاتی عراق را قطع نمایند. در طی این مقالات قصد دارم تا به تشریح انجام این سرکوب پدافند بپردازم.

قسمت اول:جنگنده های آمریکایی

پدافند عراق شامل سامانه های قدیمی روسی نظیر سام ۲ /۳ و سامانه های جدیدتر نظیر سام ۶/۷/۸ و… بود. لازم به ذکر است که تعدادی از سامانه های فرسوده نیز طی جنگ هشت ساله شامل ارتقاهایی شده بودند. شاید بتوان مهم ترین علل موفقیت آمریکا در طی سرکوب پدافند عراق را اجرای مناسب جنگ الکترونیک مناسب دانست که توسط جنگنده هایی نظیر ای-۶ و اف-۱۱۱ صورت گرفت. البته نباید از نقش مهم هواپیماهای سنگین تری نظیر EC-130 و همچنین RC-135V نیز چشم پوشی کرد؛ این هواپیماها در قطع ارتباطات عراق نقش مهمی را ایفا کردند و بدین ترتیب توانستند در تصمیم گیری فرماندهان عراقی مشکلات زیادی را ایجاد کنند. البته جنگنده های آمریکایی نیز با استفاده از پادهای جنگ الکترونیک داخلی نظیر ALQ-131 , ALQ-101,ALQ-119,ALQ-184 آمار بسیار خوبی را در برابر سامانه های عراقی بر جای گذاشتند. با این حال به دلیل مجهز نبودن برخی جنگنده های آمریکایی به این پادهای داخلی آسیب هایی نیز بر ناوگان این کشور وارد شد.

پادهای جنگ الکترونیک داخلی آمریکایی.

در تصویر یک پاد ALQ-131 را مشاهده میکنید.عملیات سرکوب از ساعت۳ بامداد ۱۷ ژانویه آغاز شد و با پرواز سی-۱۳۰ و اف-۱۱۱ با انجام عمل جمینگ و به دنبال آن پرواز جنگنده های اف-۱۸ و پرنده های پنهانکار اف۱۱۷۷ و همچنین استفاده از موشک های کروز و هارم در ساعات اولیه ۲۰۰ نقطه کلیدی از نقاط پدافندی عراق به کلی نابود شدند.یکی از هواپیماهایی که در این عملیات نقش کلیدی رو در اقدامات پشتیبانی الکترونیکی یا (ESM) بازی می کرد؛ RC-135V/W بود. علاوه بر اون شاید بشه گفت مهم ترین وظیفه بر دوش EC-130 بود. طبق نقشه برداری ها و تعیین موقعیت پدافندی عراق که در اواسط ژانویه و روزهای قبل از شروع سرکوب صورت گرفت؛ تنها دغدغه فرماندهان آمریکایی این بود که عراقی ها تصمیم به جابجایی موقعیت سامانه ها نگیرند تا در یک سری عملیات ضربتی نقاط کلیدی به سرعت نابود شوند.

یک هواپیمای E-6B مجهز به موشک هارم و تجهیزات جنگ الکترونیک.
ئی-۶ ها نقش مهمی را در پشتیبانی الکترونیکی جنگنده های ائتلاف بر عهده داشتندطبق نقشه از پیش تعیین شده EC-130 وظیفه داشت تا ابتدا با ایجاد جمینگ مطمئن و قطع ارتباط مراکز پدافندی با C3 (مراکز فرماندهی و ارتباطات و کنترل) عراقی ها را برای انتخاب تصمیمات درست گیج کرده و راه را برای جنگنده های حامل موشک های دورایستا نظیر اف-۱۸ و اف-۱۶ که از موشک هارم بهره می بردند هموار سازد. لازم به ذکر است این جنگنده ها از پشتیبانی جنگنده های تورنادو همراه با موشک آلارم نیز بهره می بردند. میشه گفت بعد از ئی سی-۱۳۰, جنگنده های اف-۱۱۱ و پراولر مهم ترین نقش رو در اختلالات الکترونیک در این جنگ بازی کردند.نقشی که تورنادوها نیز در جنگ بازی می کردند؛ بسیار حائز اهمیت است. این جنگنده ها با حمل موشک های ضد رادار آلارم و همچنین پادهای جنگ الکترونیک SkyShadow و با بهره گیری از چف ها و شراره ها به نقاط مهم پدافند عراق یورش بردند. البته با وجود حمل پادهای جنگ الکترونیک داخلی و همچنین شراره ها؛ می توان گفت بیشترین آمار سرنگونی را از آن خود کردند و در این زمینه موفق عمل نکردند.

دو فروند جنگنده تورنادو مجهز به موشک آلارم.
موشک ضد رادار آلارم می توانست بنابر موقعیت در مدهای مختلفی شلیک شده و با تشخیص هوشمند خطرناک ترین هدف, آن را نابود سازد.همانطور که اطلاع دارید مجموعه بمباران هایی که توسط اف-۱۱۷ ها بر علیه مواضع عراق صورت گرفت از دقیق ترین بمباران های جنگ های نوین بود. ولی چه چیزی باعث شد تا این سری از بمباران ها بر علیه مواضع عراق به این خوبی صورت بگیرد؟ می توان مهم ترین عامل این بمباران های دقیق را دو چیز بیان کرد. در ابتدا تسلیحات نوین که توسط اف-۱۱۷ ها بکار گرفته شده اند و مهم تر از آنان پشتیبانی الکترونیکی مناسب از آنان در طی جنگ. هر چند که از اف-۱۱۷ به عنوان یک هواپیمای پنهانکار یاد می شود اما حتی نفوذ چنین هواپیمایی به اعماق خاک عراق آن هم بدون شناسایی شدن کاری بسیار دشوار و بعضا ناممکن بود به همین خاطر لازمه استفاده از این هواپیما در طی این عملیات مختل کردن پدافند عراق در ساعات اولیه جنگ بود.
هر چند موشک های ضد رادار نقش بسیار مهمی را در سرکوب پدافند عراق بازی کردند ولی نمی توان از نقش پر رنگ EC-130 های آمریکایی در این جنگ چشم پوشی کرد. این هواپیما با ایجاد پشتیبانی جمینگ مناسب و قطع ارتباط مراکز موسوم به C3 و با اخلال در کارکرد موج های UHF و VHF در عراق باعث شد تا مهم ترین پل رادیویی عراقی ها از کار بیوفتد و به این صورت هواپیماهای اف-۱۱۷ به راحتی به کار خود در میدان نبرد ادامه دهند
با این میزان جمینگ, آمریکایی ها در تخریب زیرساخت های پدافندی عراق کاملا موفق عمل کردند به طوری که در اواخر کار به جایی رسیده بود که حتی آپاچی ها با هلفایر به سراغ پدافند های عراق می رفتند. این بالگردها که به موشک های لیزری “هلفایر” مجهز بودند مجموعه عظیمی از رادارهای هشدار زودهنگام واقع در جنوب عراق که عمدتا از رادارهای قدیمی روسی (نظیر رادارهای سامانه های سام-۳ مثل فلت فیس) بودند, تاثیر بسزایی در آگاهی پدافند عراق داشتند. در مجموع ۱۵ فروند موشک هلفایر برای نابودی این رادارها مصرف شد و آمریکا اعلام کرد که نابودی این مجموعه راداری تاثیر بسزایی در ناشناخته ماندن حملات اف-۱۱۷ ها به بغداد داشته است. ولی بزرگترین تهدیدی که همیشه باقی ماند و اکثر تلفات غرب را تشکیل داد وجود سامانه های فروسرخ و برد کوتاه و همچنین دوش پرتاب ها بودند.

تصویر یک EF-111 آمریکایی. اف-۱۱۱ در سرکوب پدافند عراق نقش کلیدی را بر عهده داشتند.



یک هواپیمای EC-130 آمریکایی. این نسخه از این هواپیما مجهز به تجهیزات جنگ الکترونیک برای اخلال در باند های UHF و VHF می باشد.
شاید بتوان گفت بزرگترین معضلی که آمریکا بعد از سامانه های پدافندی برد کوتاه درگیرش بود رو نبود سیستم های جنگ الکترونیک داخلی در برخی جنگنده های این کشور دانست. برای مثال برخی از نمونه های اف-۴ (جی) و اف-۱۶ و از همه مهم تر ای-۱۰ ها فاقد این سیستم بودند. و برخی دیگر از جنگنده ها نیز دارای سامانه های جنگ الکترونیک قدیمی بودند که کارایی لازم رو برای ساپورت جنگنده از چنگال پدافند عراق نداشتند. ای-۱۰ ها به دلیل برخورد نزدیک با ادوات زرهی و مراکز نظامی و درگیری صد در صدی با پدافند دشمن, می بایست این سامانه ها را با خود حمل می کردند و نبود این سامانه ها بعد ها در طی جنگ احساس شد. البته لازم به ذکر هست که این هواپیماها خیلی خوب در برابر پدافند عراق مقاومت کردند و بعضا با وجود برخورد تعداد زیادی گلوله ضد هوایی سالم خلبان رو به مقصد می رسوندن. (البته جایگیری موتورهای ای-۱۰ در بالای هواپیما یکی از نکات این هواپیما برای فرار از سامانه های فروسرخ هست که البته در جنگ عراق مشخص شد که فایده زیادی نخواهد داشت) در این جنگ بیش از پیش اهمیت سامانه های گرمایاب در مقابله با هواپیماهای دشمن پس از سرکوب پدافند دشمن و همچنین اهمیت بروزرسانی این تسلیحات به نسخه های مدرن تر نظیر (تصویرساز گرمایی) مشخص شد.

یک فروند جنگنده اف-۴ (جی)
این نسخه از فانتوم وظیفه سرکوب پدافند هوایی را با تجهیزاتی الکترونیکی نظیر APR-47 و موشک هارم دارداف-۴ (جی) که از تجهیزات راداری APR-47 بهره می برد و با اتکا بر موشک های ضد رادار هارم توانست به خوبی از پس سرکوب پدافند عراق برآید. اگر حملات موازی بر ضد تمام موانع عراق را توسط نیروهای ائتلاف در نظر بگیریم؛ برای هر هدف مجموعه ای هواپیماها باید در کنار هم همانند چرخ دنده های یک ساعت کار می کردند که با اختلال در کارکرد هر یکی از آنان فاجعه به بار می آمد.
در ابتدا باید امنیت آسمان آن منطقه توسط جنگنده هایی نظیر اف-۱۵ تامین می شد (که البته با نابودی تدریجی فرودگاه ها و همچنین رادارهای هشدار زودهنگام نیروی هوایی خاصی برای عراق باقی نمانده بود) سپس هواپیماهای اخلالگر الکترونیک نظیر ای-۶ ها جمینگ موثر را آغاز می کردند و سپس حساس ترین مرحله یعنی سرکوب پدافند توسط اف-۴ آغاز می شد. می توان گفت بیشترین تعداد شلیک موشک های هارم پس از اف-۱۸ بر عهده اف-۴ (جی) بود. در مجموع ۴۸ فروند فانتوم در بحرین و ۱۲۲ فروند نیز در ترکیه بر فراز عراق به پرواز در می آمدند که با اینکه اولین جنگنده هایی بودند که باید با پدافند عراق دست و پنجه نرم می کردند هیچ آمار تلفاتی از خود بر جای نگذاشتند. (تنها یک اف-۴ سقوط کرد که آن هم به دلیل کمبود سوخت در تاریخ ۱۹-۰۱-۹۱۱ اتفاق افتاد.)

یک هواپیمای KC-135V آمریکا که نقش مهمی در قطع ارتباطات عراق داشت.

پایان قسمت اول.
گردآوری و تالیف: مهدی زمانی
معرفی مطلب : خانوم گلرو
منبع : سایت جنگاوران
چهارشنبه 13 بهمن 1395 - 12:11
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 13 کاربر از farid به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: takavar313 &mina68 &alij &crounus2000 &sky_hero &simorgh146 &hasanali &miladmohamadi &asmanff &mehdi &memar64 &viper-59 &afzaly &


تعداد ارسال ها: 995
تاريخ عضويت: 12 /5 /1394
سن: 27
تعداد تشکر کرده: 941
تعداد تشکر شده: 3671

پاسخ : 1 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
با سلام خدمت دوستان محترم

و تشکر از داداش فرید گرامی بخاطر اینکه زحمت تایپیک رو کشیدن

یکی از مزیت های این مقالات اینه که عملیاتهایی رو روایت میکنه که انجام شدن نه اینکه نقل قولی از ادعاهای مریخی فلان فرمانده که ادعای سرکوبی نیروی دریایی و هوایی آمریکا و متحدان منطقه ایش رو ظرف چند ساعت رو داره و دوستان چنان به این سخنان گهربار استناد میکنن و ازش بعنوان منبع اطلاعات ازش استفاده و دفاع میکنن انگار وحی ملزم هستش و این فرمانده محترم و یگانهای زیر مجموعه اش دهها بار سابقه شکست و سرکوب پدافند قدرتهای بزرگ جهان رو دارن البته ادعا که کنتور نمی اندازد و خرجی ندارد منهم ادعا میکنم بورکینافاسو براحتی توان سرکوب فرانسه را دارد آیا پولی باید بپردازم
فوقش بهای این ادعاها جان مردم بی گناه در زمان جنگ است که آنهم خدا را شکر کسی جوابگوی جان ملت نیست و کسی رو با بتش مؤاخذه نمیکنن
چهارشنبه 13 بهمن 1395 - 13:08
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 7 کاربر از mina68 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: farid /alij /crounus2000 /sky_hero /simorgh146 /miladmohamadi /viper-59 /


تعداد ارسال ها: 3531
تاريخ عضويت: 14 /8 /1392
محل زندگي: گرگان
سن: 32
تعداد تشکر کرده: 23142
تعداد تشکر شده: 21395
انجمن آي آر ارتش

پاسخ : 4 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
عملیات سرنگونی صدام موقعی عملی شد که رادارهای این کشور از کار افتادند اما بد نیست بدونید که این کشور به لحاظ حجم سیستمهای پدافندی و تنوع اونها در حد خیلی خوبی بود
تمامی اتشبارهای عراق دستور اتش به اختیار دارن و در صورت امکان میتونستند بدون کسب مجوز از فرماندهی کل به سمت اهداف شلیک بکنن و از این نظر اسمان عراق جای خطرناکی برای هر پرنده غیر عراقی بود
اما از اونجایی که هر رادار بصورت مستقل اقدام به رهگیری و درگیری میکرد برای همین امواج زیادی در اسمان عراق وجود داشت که به راحتی اهداف خوبی برای موشکهای ضد رادار غربی بودند و در جنگ اول خلیج فارس فشار زیادی روی مجموعه پدافندی عراق ایجاد شد که از یک طرف خاموش کردن رادارها باعث حمله به بغداد و روشن نگه داشتن رادار هم باعث نابودی خود یگان میشد


این ماجرا باعث شد تا عراقی ها به کمک چینی ها کل پدافندشون رو با فیبر نوری و از زیر زمین به هم متصبل بکنن و داده های کشف شده توسط یک ایستگاه رادار رو به کل رادارهای مجاور و دور دست ارسال بکنه به این ترتیب یک رادار پیش اخطار بلافاصله پس از کشف و رهگیری مختصات هدف خاموش میشد اما اطلاعاتش در اختیار بقیه پدافند بود و نیازی به رهگیری مجدد نداشتند

همین ابتکار پرنده های غربی رو در بکار گیری موثر از موشکهای ضد رادار ناکام گذاشت تبدیل به اهدافی کرد که طعمه پدافند عراق شدند
از طرفی با متحرک سازی سایتهای موشکی و اجرای اتش از پشت کامیونهای جاده ای باز هم از مکان یابی مراکز پدافندی عراق با مشکلات زیادی مواجه شدند


اما چطور این سیستم اشتی ناپذیر عراقی در مقابل غرب به زانودر امد بحث جالبی هست

پس از جمع اوری داده های جاسوسان و پرنده های شناسایی از عراق متوجه شدند که نوک پیکان اعلام خطر و هشدار و همینطور اعلام وضعیت قرمز در بغداد بر عهده 3 رادار پیش اخطار هست که در حوالی بصره مستقر شده و با پوشش یکدیگر تمامی نقاط کور جنوب عراق زیر نظر این سه رادار قرار داره

برای همین حمله به این رادارها حتی با پرنده های پنهانکار هم با ریسک لو رفتن زمان حمله و هوشیار شدن کل ارتش عراق و سرنگونی پرنده های مهاجم همراه بود برای همین در یک موش و گربه بازی با این ایستگاههای زمینی چند فروند هواپیما با نزدیک شدن به محدوده خط قرمز رادارها و قفل و روی پرنده ها اقدام به دور شدن و نزدیک شدن مجدد میکردند و به این ترتیب حواس اونها رو از نزدیک شدن 5 فروند هلیکوپتر که در ارتفاع خیلی پایین به سمت اونها حرکت میکردند پرت شد

با رسیدن هلیکوپترها به برد موشکهای ضد راداری که حمل میکردن _این هلی کوپترها برای این حمله مورد بهینه سازی و تغییرات قرار گرفتند_ به سوی هر 3 رادار حمله خودشون رو انجام دادند و برای اطمینان بیشتر فکر کنم یکی دوتا از ایستگاهها دوبار مورد حمله قرار گرفتند


با خاموش شدن این ایستگاههای پیش اخطار راه به سوی بغداد باز شد (هرچند که ناامن بود اما غافلگیری حتمی بود)
و سیل عظیم موشکهای کروز و پرنده های مهاجم روانه اسمان بغداد شدند

هرچند امکان حملات تلافی جویانه توسط عراق و پدافند کارکشته اون وجود داشت اما با حرکت صدام به سمت مخفیگاه نامعلومش و تفویض اختیار به فرمانده پدافند ارتش عراق ؛ این فرمانده در یک دستور اکید فرمان خاموش کردن تمامی رادارها و پرهیز از هرگونه درگیری رو داد(به بهانه حفظ تجهیزات در مقابل حملات ائتلاف) و به این ترتیب اخرین بارقه های دفاعی هم در نبود رهبری صدام خاموش شد و گارد ریاست جمهوری که وفادار به صدام بودند رو روی زمین بی پناه رها کردند
هرچند که این لشگر روی زمین خیلی حرفه ای در مقابل غرب ایستادگی کرد اما نبود دفاع هوایی و نبود پدافند باعث شد تا زیر حملات پر حجم ائتلاف بیش از یکماه نتونه دوام بیاره

این بود انشای من تصویر: /weblog/file/forum/smiles/18.gif
امضاي کاربر : افلاطون در بخشی از توصیف ایرانیان گفت :
آنان از نژاد خدایانند
چهارشنبه 13 بهمن 1395 - 15:22
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 15 کاربر از crounus2000 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: sky_hero /rubik /hamid48 /mina68 /alij /farid /mo-nia /erfan1377 /miladmohamadi /ahmad /mehdi /memar64 /viper-59 /payam72 /afzaly /


تعداد ارسال ها: 995
تاريخ عضويت: 12 /5 /1394
سن: 27
تعداد تشکر کرده: 941
تعداد تشکر شده: 3671

پاسخ : 6 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
جناب داداش کرنوس عزیز
پدافند هوایی زمانی میتونه موثر باشه که مکمل نیروی هوایی قدرتمندی باشه و در درجه بعد دوکشور درگیر از نظر تجهیزات و قدرت در یک رده حالا باکمی پایین و بالا باشن

ولی در حمله یک ائتلاف مثل ناتو من اینو بشما قول میدم حتی کشور روسیه هم بدون سلاح اتمی و در یک جنگ متعارف به تنهایی محکوم به شکست هستش

در یک حمله پر حجم و بی امان بدون در دست داشتن برتری هوایی پدافند محکوم به شکست هستش فقط تنوع تسلیحات و حجم پدافند در زمان این شکست موثر هست و اونو کمی به عقب میندازه
یک مثال میزنم مثل اینه.یک کشور توپخانه پرقدرتی داشته باشه آیا این توپخانه بتنهایی میتونه جلوی پیشروی دشمنی که مجهز به لشکرهای زرهی و مکانیزه مدرن و پر تعداد هست بگیره؟این توپخانه فقط میتونه تلفات دشمن را کمی بالاتر ببره و پیشرویشو کند کنه ولی در نهایت محکوم به شکست هستش همانطور که یک توپخانه قوی فقط در تلفیق بایک یگان زرهی و مکانیزه قوی میتونه نتیجه بده پدافند هم فقط با تلفیق نیروی هوایی مقتدر نتیجه بخش هست
چهارشنبه 13 بهمن 1395 - 16:16
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 7 کاربر از mina68 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: sky_hero /alij /farid /miladmohamadi /mehdi /crounus2000 /viper-59 /


تعداد ارسال ها: 17
تاريخ عضويت: 24 /10 /1395
تعداد تشکر کرده: 5
تعداد تشکر شده: 52
انجمن آي آر ارتش

پاسخ : 27 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
یعنی الان هم میشه با همون کار به سیستم پدافندی ما نفوذ کنن. ولی من میگم نه چون احتمالا و صدرصد الان ضعف نقاط کور سیستم پدافندی ما تا حالاشناسایی و رفع شده. ولی یا این حال بایدزیاد به پدافند تکیه نکرد چون امکان این هست که ما نقاط کور راداری در غرب کشور داشته باشیم. ولی از جناب کرونوس عزیز میخام که در این مورد تو ضییح بدن ایا میشه با این روش به سایت های پدافندی حمله کرد واینکه ایا قدرت موشکی مامیتونه ضعف نیروی هوایی را تکمیل کنه در مورد موشک باران نقطه ایی از منطقه دشمن که کلیه ادوات هوایش دریک منطقه بخصوص هستن. وایا ااینکه پدافند کشورمون ایران در ان واحد با چقدر مقدار و تعداد جنگنده و با وجود جمینگ سنگین درگیر بشه. با تشکر از دوستان عزیز
پنجشنبه 14 بهمن 1395 - 16:09
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 5 کاربر از ahidk1 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: alij /sky_hero /mehdi /miladmohamadi /payam72 /


تعداد ارسال ها: 563
تاريخ عضويت: 1 /7 /1394
محل زندگي: تهران
سن: 22
تعداد اخطار: -1
تعداد تشکر کرده: 1625
تعداد تشکر شده: 2675
انجمن آي آر ارتش

پاسخ : 28 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
قسمت دوم:

بررسی سامانه پدافندی عراقی

همونطور که اطلاع دارید؛ عراق یکی از متنوع ترین سامانه های پدافندی رو در خاورمیانه داشت و انواع سامانه های سام-۲ و ۳ و ۶ و ۹ …. رو دارا بود.ولی میشه گفت یکی از سامانه هایی که بدترین عملکرد رو در پدافند عراق در برابر آمریکا داشت سام-۲ بود. سام-۲ که پیش تر در جنگ های دیگر نظیر جنگ ویتنام نیز حضور داشت در برابر سیستم های جنگ الکترونیک آمریکایی عملکرد بسیار ضعیفی داشت.
سیستم هایی که در عراق مستقر شده بودند شامل نسخه های قدیمی این سامانه نظیر سام-۲ (بی) و حتی نسخه های جدیدتر که بروزرسانی هایی بر روی آنها انجام شده بود نظیر سام-۲ (اف) می شدند و حدود ۱۲۰ لانچر در سراسر عراق از این نوع سامانه وجود داشت که از رادار فن سانگ بهره می بردند.ولی با تمام این اوصاف سام-۲ هرگز در طی جنگ خلیج فارس هیچ گونه شکاری نداشت (و یا حداقل ثبت نشد)
دو لانچر مربوط به سامانه سام-۲؛ این سامانه که به تعداد انبوه در اختیار پدافند عراق بود به علت ضعف های عظیم در برابر جنگ الکترونیک نیروهای ائتلاف, کاری از پیش نبرد.

دومین سامانه ای که به بررسی عملکرد آن در عراق می پردازیم سام-۳ است. حدود ۲۵ سایت سام-۳ که یکی از کلیدی ترین سامانه های پدافند هوشمند یکپارچه عراق نیز به شمار می رفت در این کشور وجود داشت. این سامانه از رادارهای Low Blow و Squat Eye بهره می برد و لانچرهایی که در عراق موجود بود دارای ریل های ۴ تایی و ۲ تایی بودند.
با بروزرسانی هایی که بر روی این سامانه ها صورت گرفته بود آنها قابلیت عمل کردن در محیط های آلوده به جنگ الکترونیک و ECCM بودند و توانستند بر خلاف اقدام های جنگال سنگین آمریکا چندین جنگنده ائتلاف را به زیر بکشند که میشه به دو جنگنده اف-۱۶ (سی) که هر دو در تاریخ ۲۰ ژانویه و یک تورنادو در تاریخ ۱۴ فوریه اشاره کرد. اطلاعات بیشتری در مورد این سامانه در جنگ و کارنامه اون در دسترس نیست.

تجهیزات مربوط به سامانه پدافندی سام-۳, بروزرسانی هایی بر روی برخی از نسخه های موجود سام-۳ در عراق جهت مقابله با جنگ الکترونیک صورت گرفته بود.

یکی دیگر از مهم ترین سامانه های پدافندی عراق در طی جنگ خلیج فارس؛ سامانه سام-۶ بود که با داشتن لانچر های سه تایی و بهره گیری از رادارهایی نظیر Flat Face و Squat Eye در قسمت های مختلف و به خصوص نقاط استراتژیک پدافند عراق مستقر بود. از میزان تلفاتی که سام-۶ از نیروهای ائتلاف گرفت؛ آمار دقیقی در دسترس نیست و در لیست سرنگونی ها, مشخص نشده است که جنگنده ها با چه سامانه ای مورد اصابت قرار گرفته اند. هر چند که به دلیل اجرای موفقیت آمیز عملیات سرکوبپدافند هوایی در عراق اکثر سامانه های موشکی زمینگیر شدند و عملا بدون وجود رادار مناسب به کار عراق نیامدند, ولی با این وجود باز هم تعداد شکار سامانه های موشکی عراق بسیار بالاتر از سامانه های ضد هوایی بوده است و چند جنگنده ائتلاف نیز به دلیل مشکلات فنی و از دست دادن کنترل سرنگون شده اند که می توان به سقوط یک تامکت در تاریخ ۲۱ ژانویه اشاره کرد.با این وجود شکار قطعی برای سامانه سام-۶ درعراق ثبت نشده است.


یک سامانه پدافندی سام-۶ که در طی جنگ خلیج فارس رها شده.
استیکی از سامانه های پدافندی عراق که در طی جنگ هشت ساله نیز توانست برای نیروی هوایی ایران دردسرهای زیادی رو ایجاد کنه سامانه پدافندی رولند بود.در سیستم پدافندی عراق می توان رولند را با سام-۸ مقایسه کرد؛ زیرا که این سامانه نیز همانند سام-۸ تمام تجهیزات راداری و فرماندهی خود را بر روی یک کشنده حمل می کند.
این سامانه نیز نظیر سام-۸ با استفاده از تکنولوژی “مونوپالس” و تشخیص مکان هواگردها توسط چند نوع گیرنده می توانست در برابر جمینگ و اختلالات الکترونیک مقاومت کند. در طی حملات ائتلاف رولند توانست تا چند جنگنده را سرنگون سازد که میشه به انهدام دو فروند تورنادو که یکی از آنها در تاریخ ۱۷ ژانویه (روز آغاز جنگ) رخ داد, اشاره کرد.

عکس یادگاری دو سرباز آمریکایی با سامانه برد کوتاه رولند عراقی؛

این سامانه پدافندی که کارکردی مشابه با سام-۸ شوروی داشت توانست برای نیروهای ائتلاف دردسرهای زیادی را ایجاد کند سامانه بعدی که به آن خواهیم پرداخت سام-۸ خواهد بود. یکی از مزایای سامانه سام-۸ بر خلاف سامانه های دیگر عراق متحرک بودن آن بود. و این قابلیت به سامانه این اجازه رو میداد تا در میدان نبرد به راحتی سامانه های کم تحرک دیگر نظیر سام-۲ و یا ۳ کشف نشود و دردسر بیشتری برای نیروی هوایی ائتلاف ایجاد کند. تمام سیستم های راداری و فرماندهی و موشک ها بر روی یک خودرو BAZ-5937 حمل می شدند و هر خودرو می توانست دو موشک را با خود حمل نماید. رادارهای سام-۸ بهش این اجازه رو می دادند که اهداف رو در باند J کشف و با یک هدف درگیر شود.
ادعا می شد که اخلال بر کارکرد رادار سام-۸ دشوار خواهد بود ولی همانطور که در قسمت های قبلی اشاره شد به علت وجود سامانه های اخلالگر نوین بر روی برخی جنگنده های ائتلاف نظیر اف-۱۶ (سی) اخلال بر روی این باند کار دشواری نبود.


یک عدد سامانه دوش پرتاب سام-۷,

یکی از مهم ترین دغدغه های فرماندهان آمریکایی در جنگ خلیج فارس مقابله با سامانه های فروسرخ و برد کوتاه بودو اما آخرین سامانه موشکی که در این بخش به بررسی آن خواهیم پرداخت سامانه دوش پرتاب سام-۷ می باشد. این موشک های دوش پرتاب روسی که در مقیاس زیاد مورد استفاده قرار گرفتند توانستند چند جنگنده ائتلاف را سرنگون کنند که البته توسط نیروی های ائتلاف هرگز سرنگونی جنگنده ای توسط این سامانه تائید نشد . البته عراق طرح هایی برای استقرار این موشک ها بر روی بالگردهای غزال خود به منظور افزایش توان تدافعی آنان را در دستور کار داشت. ولی علاوه بر این سامانه دوش پرتاب نسخه های چینی این سامانه نظیر HN-5 و QW-1 نیز در عراق مورد استفاده قرار گرفتند. مزیت این نسخه های چینی نسبت به سام-۷ روسی در جستجوگر فروسرخ آنان بود که می توانست در برابر شراره ها بهتر عمل کند و جستجوگر حساس تری نسبت به سام-۷ داشت. در شرایطی که دیگر سامانه های موشکی عراق به دلیل اختلالات الکترونیک قوی جنگنده های ائتلاف از کار افتاده بودند, سامانه هایی نظیر سام-۷ و ۸ و همچنین آتشبارهای ضد هوایی تنها مدافعان آسمان این کشور بودند.تا به اینجا آمریکا به جز موشک های حرارتی و برد کوتاه مشکل خاصی نداشت. ولی یکی از معضلاتی که نیروهای ائتلاف به آن گرفتار شده بودند؛ وجود پدافند های ضد هوایی به تعداد زیاد بود. یکی از این توپ های معروف و شاید موفق ترین آنها را بتوان شیلکا دانست. این توپ ضد هوایی ۲۳ میلیمتری متحرک که از چهار لوله آتشبار که توسط رادار هدایت می شدند؛ بهره می برد می توانست یک کابوس واقعی برای هلیکوپترها و جنگنده های ائتلاف که در ارتفاع پایین پرواز می کردند به شمار رود. این سامانه توانست حدود ۴ جنگنده ائتلاف شامل یک تورنادو, دو ای-۱۰ و یک اف-۱۶ را سرنگون کند.


توپ ضد هوایی شیلکا که یکی از مهلک ترین ضدهوایی های عراقی ها برای هواگردهایی که در ارتفاع پایین پرواز می کردند به شمار می رفت

گردآوری : مهدی زمانی

معرفی مقاله : خانوم گلرو

منبع : سایت جنگاوران
پنجشنبه 14 بهمن 1395 - 18:40
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 9 کاربر از farid به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: alij /sky_hero /takavar313 /miladmohamadi /mehdi /crounus2000 /memar64 /viper-59 /afzaly /


تعداد ارسال ها: 995
تاريخ عضويت: 12 /5 /1394
سن: 27
تعداد تشکر کرده: 941
تعداد تشکر شده: 3671

پاسخ : 29 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
مورد جالب در این بخش باز هم برتری فن آوری غرب بر شرق در شرایط یکسان هست و برتری رولند بر سامانه مشابه شرقی

من یه این فکر میکنم اگر جنگ ایران و عراق به اتمام نمیریسید کشور ما با این ماشین جنگی غول آسای عراق چگونه میخواست جنگ رو اداره کنه

خیلی از خریدهای عراق در زمان جنگ ایران به این جنگ نرسیدن و بعد از جنگ تحویل این کشور داده شد مثل جنگنده های سوخو ۲۴ و شکاری های میگ ۲۹ که در صورت تحویل به عراق در زمان جنگ میتونین تاثیر وحشتناکی روی روند جنگ داشته باشن خصوصا سوخو ۲۴
جمعه 15 بهمن 1395 - 09:44
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 6 کاربر از mina68 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: miladmohamadi /farid /sky_hero /mehdi /crounus2000 /alij /


تعداد ارسال ها: 3531
تاريخ عضويت: 14 /8 /1392
محل زندگي: گرگان
سن: 32
تعداد تشکر کرده: 23142
تعداد تشکر شده: 21395
انجمن آي آر ارتش

پاسخ : 30 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
نقل قول از ahidk1
یعنی الان هم میشه با همون کار به سیستم پدافندی ما نفوذ کنن. ولی با این حال بایدزیاد به پدافند تکیه نکرد چون امکان این هست که ما نقاط کور راداری در غرب کشور داشته باشیم.ولی از جناب کرونوس عزیز میخام که در این مورد تو ضییح بدن ایا میشه با این روش به سایت های پدافندی حمله کرد واینکه ایا قدرت موشکی مامیتونه ضعف نیروی هوایی را تکمیل کنه در مورد موشک باران نقطه ایی از منطقه دشمن که کلیه ادوات هوایش دریک منطقه بخصوص هستن. وایا ااینکه پدافند کشورمون ایران در ان واحد با چقدر مقدار و تعداد جنگنده و با وجود جمینگ سنگین درگیر بشه. با تشکر از دوستان عزیز

دوست عزیز!!!یکی از مسایلی که در هر جنگی دخالت داره ؛ جغرافیای منطقه نبرد هست
بارها شده که یک نیروی کوچک بخاطر کشاندن نبرد به منطقه ای خاص بر سپاه عظیمی پیروز شدند

در یکی از نبردهای ناپلون که شکست خورد علتش استفاده از توپهای بزرگ در پشتیبانی بود که بخاطر باران ؛ ارابه های حامل توپها در چاله ها گیر میکردند و به ناچار ناپلئون بدون اون توپها وارد نبرد شد
یا در چالداران ما بخاطر جنگیدن در فضای باز در مقابل توپهای عثمانی شکست خوردیم در حالی که میتونستیم در گردنه ها و کوه کمرهای اذربایجان اونها رو سخت تر از ازبکها شکست بدیم

بریم سر اصل موضوع

هندسه جغرافیایی عراق از بالا مشابه یک مثلث هست که یک راس اون به خلیج فارس میرسه و با توجه به ترس کویت از حملات تلافی جویانه عراق و مواضع خصمانه امریکا با ایران عملا استفاده از اسمان این دو کشور براش وجود نداشت و عراق با علم به این موضوع روی یک منطقه محدود اقدام به تاسیس و گسترش سیستمهای هشدار و مراقبت کرد(تمامی مطالب رو قبلا هم گفتم )
اما کشور ما به متوازی الاضلاع شباهت داره که بجای یک راس ؛ یک ضلع اون مماس با خلیج فارس هست و چنانچه حمله ای صورت بگیره اختیار عمل بیشتری در دست نیروهای مهاجم هست برای همین پوش و ارایش منطقه ایجاب میکنه که ما چندین نوع رادار با بردهای مختلف رو در چیدمانهای پر بازده برای خودمون راه اندازی بکنیم تا گرفتار حملات برق اسای دشمن نشیم

نکته دیگه اینکه عراق از ترس نابودی پرنده هاش توسط امریکا اونها رو بصورت مدفون در خاک و یا بصورت قطعات جدا از هم نگهداری میکرد و برای همین در نبرد دوم خلیج فارس کمترین حضور اونها رو در اسمان شاهد هستیم در حالی که ایران الزامی به نگهداری پرنده هاش مثل عراق رو نداره و بخش موشکی زمین به زمین هم توانایی به چالش کشیدن هرپایگاه خارجی در منطقه رو داره (حتی اگر هم شلیکی صورت نگیره اما باز هم اونها این رو باید در معادلاتشون در نظر بگیرن) هرچند در حد نیروی هوایی نیست اما قرار نیست مثل نیروی هوایی هم عمل بکنه (این نکته ای هست که خیلی ها نادیده ش میگیرن؛ اصولا قیاس موشک کروز و بالستیک با نیروی هوایی مثل قیاس هوانیروز هست با نیروی هوایی )

نکته سوم اینکه ترکیه با امتیاز گرفتن از امریکا حاضر شد که بخشی از نیروهای عمل کننده ائتلاف وارد خاکش بشن و این احتمال و تردید رو برای عراق ایجاد کرد که ممکنه امریکا از شمال به بغداد حمله ور بشه برای همین بخشی از زرهی و گارد ریاست جمهوری رو در نیمه شمالی عراق مستقر کرد و عملا با این حرکت نیمی از توان رزمی عراق در گرو کشی نیروهای مستقر در ترکیه باقی ماند و از جبهه جنوب باز ماند

در حالی که ما در شمال مون مناسبات دیگه ای رو داریم و با عارضه طبیعی دریای خزر و کوههای شمال شرقی احتمال حمله از شمال برای ما محدودیت بیشتری داره

هرچند ممکنه ما در در گیری با جمینگ و ضد رادارهای دشمن خط مقدم رو از دست بدیم اما بخاطر رادارهای دوربرد مون امکان اسکرامبل و در گیری نقطه ای رو همچنان برای خودمون محفوظ داریم و اگر قرار باشه دشمن ما از نقطه ای ایمن از سطح دریا به ما حمله بکنه ترجیحا نباید از تنگه هرمز نزدیکتر بیاد و یا وارد خلیج فارس بشه که این هم یک محدودیت از نظر زمان و برد براش ایجاد میکنه





مینا جان !!!
شما یک مقایسه نادرست انجام دادی

هیچگاه هیچگاه امریکا و شوروی با هم وارد یک درگیری مستقیم نشدند
هرجا درگیری بوده یک طرف خودش وارد جنگ شده و در طرف دیگه نیروهایی به نیابت وارد درگیری شدن
درست مثل جبهه عراق جبهه افغانستان جبهه کره و ویتنام و کوبا و ......

در اینجا هم شما تسلیحات بروز شده غربی رو در مقابل تسلیحات صادراتی شرقی دارید
همون سام 6 در مقابل فانتومهای ما بسیار مرگبار ظاهر شد و تلفاتی به ما وارد کرد

پاینده باشید

امضاي کاربر : افلاطون در بخشی از توصیف ایرانیان گفت :
آنان از نژاد خدایانند
شنبه 16 بهمن 1395 - 13:26
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 14 کاربر از crounus2000 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: alij /rubik /mina68 /sky_hero /hamid48 /matinmr /farid /ahmad /memar64 /miladmohamadi /viper-59 /payam72 /mehdi /afzaly /


تعداد ارسال ها: 995
تاريخ عضويت: 12 /5 /1394
سن: 27
تعداد تشکر کرده: 941
تعداد تشکر شده: 3671

پاسخ : 31 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
داداش کرنوس عزیز با سلام

البته من تو سیستمهای در خدمت عراق گفتم که رولند از سیستمهای شرقی بهتر و تونست نسبتا بهتر عمل کنه در مقابل ائتلاف
شنبه 16 بهمن 1395 - 18:28
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 5 کاربر از mina68 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: farid /alij /sky_hero /crounus2000 /mehdi /


تعداد ارسال ها: 563
تاريخ عضويت: 1 /7 /1394
محل زندگي: تهران
سن: 22
تعداد اخطار: -1
تعداد تشکر کرده: 1625
تعداد تشکر شده: 2675
انجمن آي آر ارتش

پاسخ : 32 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
قسمت سوم:
موشک های آمریکا
موشک هارم یکی از نقاط قوت ارتش آمریکا در مقابله با پدافند عراق بود. اگر بخواهیم بیشتر به مبحث این موشک بپردازیم باید بیان کنیم که این موشک از سال ۱۹۸۴ میلادی و با آزمایش بر رو ی هواپیمای ای-۷ عملیاتی شد و تولید ان در راستای ارتقای موشک های ناموفق ضد رادار پیشین بود که جنگنده را در محدوده امنی برای شلیک موشک قرار نمیداد. (البته خود هارم هم مشکلاتی داشت) یکی از جنگنده های موفق در استفاده از هارم اف-۴ (جی) بود که با نصب تجهیزات الکترونیکی پیشرفته تر نظیر APR-477 که می توانست به عنوان یک گیرنده در رنج بسیار گسترده ای انواع امواج را دریافت و با معرفی آنان به هارم برای هر پدافندی خطرناک باشد. پس از این تغییر دکترین در ارتش های غربی مبنی بر مقابله با رادارها و پدافند های دشمن, روسیه نیز به سرعت دکترین خود را به صورت استقرار سامانه های برد کوتاه نظیر سری Tor و پانتسیر (که البته پیش از جنگ خلیج فارس شروع شده بود) تغییر داد.تصویر: http://jangaavaran.ir/wp-content/uploads/2014/11/32.jpg
یک فروند جنگنده اف-۱۸ مجهز به موشک ضد رادار هارم, این موشک توانست در طی جنگ خلیج فارس توانست تا رادارهای عراقی را به کلی فلج کند
دومین موشک ضد رادار نیز که استفاده گسترده ای در این جنگ داشت و میتوان گفت که پای به پای هارم در رکاب جنگنده های ائتلاف بود؛ آلارم است. این موشک که به طور معمول توسط تورنادوها مورد استفاده قرار می گرفت و می توان از آن به عنوان یک موشک ضد رادار هوشمند یاد کرد. این موشک می تواند در چندین MODE شلیک شود و هر یک از مدها ویژگی خاص خود را دارند. این موشک توانایی این را دارد تا با جستجوگر خود پس از شلیک خطرناک ترین هدف را تشخیص داده و آن را منهدم سازد. در طی کل جنگ خلیج فارس حدود ۲۴ فروند از این موشک ها شلیک شد.دو موشک مهم دیگر که در طی جنگ به یاری آمریکا در برابر پدافند مستحکم عراق شتافتند را می توان TALD و BGM-109 دانست. در رابطه با نقش TALD در قسمت های قبل توضیح داده شد (ولی برای دوستانی که بخش های قبلی رو نخوندند) این موشک توسط جنگنده های آمریکایی در مناطقی که پدافند های موشکی عراق مستقر بودند شلیک می شد و به این ترتیب اپراتورهای پدافند فکر می کردند که با یک جنگنده واقعی روبرو هستند و اقدام به شلیک موشک به سمت این اهداف تقلبی می کردند و همزمان عملیات سرکوب پدافند با موشک هارم و جنگنده هایی نظیر اف-۴ و اف-۱۶ بر علیه همان پدافند ها صورت می گرفت که آمار تلفات این گونه جنگنده ها را بسیار کاهش می داد.
ولی در رابطه با BGM-109 باید گفت که یک موشک کروز است که در طی جنگ توانست نقاط کلیدی پدافند عراق و C3 و همچنین نقاط ارتباطی را نابود سازد و در میزان پیشرفت عملیات بسیار موثر بود.تصویر: http://jangaavaran.ir/wp-content/uploads/2014/11/52.jpg
موشک کروز BGM-109 که نقش مهمی در نابودی زیربناهای عراق را ایفا کرد
تصویر: http://jangaavaran.ir/wp-content/uploads/2014/11/42.jpgTALD نیز یکی دیگر از قسمت های جالب توجه در طی این جنگ که کمتر به آن پرداخته شده است استفاده از TALDبود است. TALD یا همان موشک ADM-141AA طعمه هایی بودند که برای فریب پدافند عراق استفاده می شدند. این موشک های که بردی نزدیک به ۱۳۰۰ کیلومتر داشتند به سوی نقاط پدافندی عراق که دارای پدافند های موشکی بودند شلیک می شدند؛ به این صورت عراقی ها آنان را با هواپیماها اشتباه می گرفتند و منهدم می کردند. این شیوه در طی جنگ باعث شد تا بارها پدافند عراق اشتباها به سمت هواپیماهای خودش هم موشک شلیک کند و به این صورت, میزان خطاهای پدافند عراق افزایش یافت. البته مزیتی که این شیوه داشت این بود که با شلیک چند موشک به سمت نقاط کلیدی که هارم ها یا موشک های کروز نتوانسته بودند تا آن موقع آنها را نابود کنند؛ عراقی ها مجبور می شدند موشک ها را نابود کنند و لانچرها خالی از موشک بمانند و همین خالی ماندن لانچرها زمانی را برای جنگنده های ائتلاف می خرید تا قبل از ریلود شدن لانچرها و ریل ها با خیال آسوده به نابودی پدافندها بپردازند.تصویر: http://jangaavaran.ir/wp-content/uploads/2014/11/main1.jpg
TALD یا همان تله فریب برای پدافند عراق, این موشک با ظاهر شدن بر روی صفحه رادار عراقی ها, خود را به عنوان یک جنگنده واقعی جا می زد!
شنبه 16 بهمن 1395 - 18:38
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 9 کاربر از farid به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: alij /mina68 /takavar313 /sky_hero /crounus2000 /memar64 /miladmohamadi /mehdi /afzaly /


تعداد ارسال ها: 17
تاريخ عضويت: 24 /10 /1395
تعداد تشکر کرده: 5
تعداد تشکر شده: 52
انجمن آي آر ارتش

پاسخ : 33 RE جنگ خلیج فارس و سرکوب پدافند عراق (۱)
برادرکرونوس عزیز. شما حرفی زدی که درسته. ولی شما کلی گفتی ولی من میخام بدونم و واقعا برام سوال هست که سیستم پدافندی ما که تو جنوب مستقر شده ایا همین موشک های ضد رادار میتونن در یک جنگ واقعی چقدر به پدافند اسیب بزنن در ضمن درسته که به سبب جغرافیای کشورمون هیچ کشوری حاضر نمیشه از خاک خودش اجازه حمله به امریکا و متحداشانو بده (به علت قدرت موشکیمون )ولی از دریای عمان با همین موشک ها میتونن سوراخی ایجاد کنن لطفا جناب کرونوس عزیز لطفا مقایسه بفرمایید قدرت موشکی ماو پدافند ما در برابر حمله های جنگندها و انواع موشک های امریکایی.. و شما به سوال من جواب ندادین قدرت درگیری پدافند با چه تعداد جنگنده در فضای الوده به جمینگ سنگین وجود داره ممنون از پاسخ قبلیتون ولی ما متاسفانه به جز جنوب شرق کشور را هم از نظر نفوذ وضعیت عالی برا دشمن هست لطفا جواب کامل میخام. متشکرم از شما
شنبه 16 بهمن 1395 - 23:47
نقل قول تشکر گزارش به مديريت ارسال پيام خصوصي
تشکر شده: 7 کاربر از ahidk1 به خاطر اين مطلب مفيد تشکر کرده اند: sky_hero /crounus2000 /miladmohamadi /payam72 /alij /mehdi /afzaly /



برای ارسال پاسخ ابتدا باید لوگین یا ثبت نام کنید.




انجمن نظامی آی آر ارتش



سايت نظامي آي آر ارتش در مرداد ماه سال 1391 تاسيس و براي بالابردن معلومات نظامي پارسي زبانان جهان راه اندازي شده است.اين سايت به هيچ ارگان دولتي و نظامي وابسته نيست و کاملا شخصي مي باشد.تمامي حقوق مطالب براي سايت آي آر ارتش محفوظ مي باشد.
ضمنا کپي برداري از مطالب انجمن و سايت با ذکر منبع باعث خوشنودي ماست.



ايميل پست الکترونيکي مديريت سايت : ir.artesh@yahoo.com