آی آر ارتش

متفاوت ترین سایت نظامی در ایران

مشخصات جنگنده شفق،مخوف ترین جنگنده ساخت ایران

19 / 05 / 1391 | 19:30 | 197535 بازدید

طبق گزارشی از وزیر دفاع،پروژه شفق درحال پیگیری می باشد.

هواپیمای شفق سومین هواپیمای جنگنده بومی ساخت جمهوری اسلامی ایران است. این جنگنده اولین هواپیمای رادارگریز ایران می‌باشد که در سال ۱۳۸۶ به جمع هواپیماهای عملیاتی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پیوست.

 

تاریخچه

اولین معرفی شفق در سال ۲۰۰۲ و در نمایشگاه صنایع هوایی ایران اتفاق افتاد. در آن نمایشگاه یک نمونه از این هواپیما در ابعاد واقعی به نمایش گذاشته شده بود.در سال ۲۰۰۴ تلویزیون جمهوری اسلامی ایران فیلمی از یک نمونه در اندازه واقعی از این هواپیما نشان داد. در این نمونه تغییراتی نسبت به یاک-۱۳۰ دیده می‌شد که احتمال رسیدن به سرعت مافوق صوت را برای این هواپیما مطرح می‌کرد. در این فیلم شفیقه بفارین به عنوان سرمهندس تیم طراحی هواپیما معرفی شد.بنا به اظهارات نشریات خارجی، این پروژه همکاری مشترکی بین ایران و روسیه برای طراحی یک جت آموزشی یا هواپیمای جنگنده بوده که بعدها این کشور مانند برخی قراردادهای دیگر، خود را کنار کشیده و خود نیز آن را ادامه نداده است. پس از آن ایران به تنهایی این برنامه را با اعمال تغییراتی در طراحی تا مرحله رونمایی پیش برد.پس از رونمایی نمونه ای از شفق که کارشناسان آن را ماکت در ابعاد واقعی(Muck-up) می دانستند که آخرین مرحله توسعه یک هواپیما پیش از مراحل آزمایشات زمینی و پروازی است، دیگر خبری از این هواپیما نبود و بسیاری آن را طرحی فراموش شده (به دلیل قطع همکاری طرف خارجی حتی در تأمین زیرسامانه ها) می پنداشتند.

مشخصات

شفق هواپیمایی تک موتوره با قابلیت پرواز در تمامی شرایط آب و هوایی، با دو سکان عمودی V شکل و ابعاد به نسبت کوچک است. دو ورودی هوای موتور آن در طرفین بدنه و نزدیک کابین خلبان قرار گرفته و کانوپی یا آسمانه  بزرگ(شیشه یا طلق کابین) دیدی بسیار عالی برای مربی پرواز و خلبان آموزش گیرنده فراهم می آورد.
این کانوپی دید خوب و تقریباً 360 درجه  هر دو سرنشین به بیرون را ایجاد نموده است. همچنین دید رو به رو و رو به پائین برای خلبان جلویی به افزایش کارایی در عملیات تهاجم زمینی کمک می نماید. محل قرارگیری مناسب استاد خلبان در هواپیمای شفق منجر به افزایش تسلط او بر عملکرد خلبان آموزش گیرنده می شود.با استناد به تصاویر منتشر شده از این هواپیما می توان ابعاد آن را به طور تقریبی اینگونه بیان نمود: طول کلی حدود 11 تا 14متر، دهانه بال 10.5 تا 13 و ارتفاع 4.2 تا 4.7 متر. بنابراین شفق در زمره جت های نظامی کوچک قرار می گیرد.
در منابع خارجی برای جرم خالی این هواپیما اعدادی بین 4300 تا 5000 کیلوگرم و نوع موتور آنRD-33 عنوان شد  است. در صورت صحت این موضوع با توجه به اینکه این موتور توربوفن بر روی هواپیمای جنگنده رهگیر «میگ-29» نیروی هوایی ارتش کشورمان هم به کار می رود انتخاب مناسبی برای بهبود شرایط پشتیبانی و تعمیر و نگهداری شفق محسوب می شود اما از قطعی شدن استفاده از این پیشرانه برای ادامه برنامه و نمونه های تولیدی اطلاعی در دست نیست.

ویژگی های آیرودینامیکی

با توجه به منتشر نشدن اطلاعات کافی از ویژگی ها و قابلیت های شفق تنها می توان به تصاویر نمونه ها و ماکت های آن در نمایشگاه های مختلف(تا قبل از سال 1384) استناد کرد. طرح بال این هواپیما دارای حالت دایروی در جلو و عقب در نزدیکی ریشه آن و ضخیم تر نسبت به بقیه بال است که با اتصال به یک بال باریک شونده(Taper) عملاً بالی دو تکه را به وجود آورده.
لازم به ذکر است این نحوه طراحی در هواپیماهای تولید شده در دنیا مشاهده نشده و تنها ریشه بال هواپیمای «اف-آ-18ئی سوپرهورنت» آمریکایی که در دهه 1990 طراحی شده زوایایی با شباهت نسبی به شفق دارد.
این بال با یک ریشه امتداد یافته تا زیر کابین خلبان تکمیل می شود که به آن LERX گفته می شود. لرکس بسیار بزرگ این هواپیما کمک می کند تا در زوایای حمله بالا، کنترل مناسبی وجود داشته باشد. این ویژگی در بسیاری از هواپیماهای طراحی شده پس از سال های 1970 دیده می شود از جمله جنگنده های آمریکایی اف-16 و اف-آ-18 و جنگنده های روسی مانورپذیری همچون میگ-29 و سوخو-27. به علاوه قرارگیری ورودی هوای موتور، زیر این ریشه امتداد یافته منجر به افزایش کارایی دهانه ورودی هوای(Air Intake) موتور می شود.بنابراین، طراحان این هواپیما افزودن به قابلیت های مانورپذیری آن نسبت به نمونه های آموزشی موجود در کشور را مد نظر داشته اند خصوصاً که خلبانان جنگنده مانورپذیر میگ-29 کشورمان نیز می بایستی با هواپیمایی با قابلیت های نزدیک به آن آموزش ببینند.
سکان عمودی V شکل شفق موتور آن را در خود جای داده که هوای مورد نیاز آن توسط دو ورودی با زاویه پهلویی تا حدودی غیر 90 درجه تأمین می شود. سطوح متحرک دم عمودی(رادر-Rader) نسبتاً بزرگ هستند که برای افزایش قابلیت مانور، راهکاری مناسب است اما از تصاویر منتشر شده از شفق نمی توان نتیجه گیری کرد دم افقی این هواپیما از نوع تمام متحرک است یا خیر در حالی که این نوع دم برای هواپیماهای جنگی طرحی مرسوم به شمار می رود و البته قابلیت های مانوری بالایی نیز به همراه می آورد.برخی شاخصه های آیرودینامیکی شفق برای جریان های مافوق صوت بیشترین مزیت را دارد که گمانه زنی منابع خارجی مبنی بر مادون صوت بودن این هواپیما را زیر سوال می برد از جمله سکان V شکل که از نظر پایداری پرواز در سرعت های فراتر از سرعت صوت مزیت قطعی ایجاد می کند و Lerx که از جهت کمک به کاهش پسای ناشی از سطوح کنترلی در این سرعت ها مفید است.تصاویری از نمونه های شفق در حال گذراندن آزمون های تونل باد موجود است که به طراحی بهتر هواپیما و نیاز به کمترین تغییرات پس از ساخت نمونه های آزمایشی و برای تولید انبوه است. این آزمایش ها تماماً توسط متخصان کشورمان در تونل های باد صنایع و دانشگاه های ایران به انجام رسیده است.در مجموع می توان گفت شکل آیرودینامیکی جدید شفق که با استفاده و ترکیب طرح های برتر دنیا به انجام رسیده با رویکرد افزایش قابلیت مانور به پیدایش یک هواپیمای جدید و متفاوت با نمونه های خارجی و در واقع یک طرح بومی منجر شده است.

کاهش بازتاب راداری

همانگونه که اشاره کردیم تغییرات طراحان ایرانی در طرح اولیه شفق به وضوح تلاش برای کاهش بازتاب راداری این هواپیما را نشان می دهد که مهمترین آنها یکسان سازی زاویه تمام سطوح جلویی بال و دم با هم و نیز سطوح عقبی با هم است. این روش باعث شکل گیری بازتاب های راداری در جهاتی خاص می شود و در نتیجه رادارهای دشمن تنها از زوایای محدودی بازتاب مناسبی از امواج برگشتی از هواپیما خواهند داشت.
همچنین تغییر سطوح پهلویی ورودی هوای موتور به طوری که زوایای غیر 90 درجه داشته باشند نیز به کاهش بازتاب راداری این بخش کمک می کند. در کنار آن انحنای مسیر عبور هوا تا موتور نیز به کاهش بازتاب راداری تیغه های فن و کمپرسور موتور منجر می شود که سهم بسیار زیادی از سطح مقطع راداری جلویی یک هواپیما را دارند.
زاویه غیر 90 درجه(نسبت به راستای افقی و عمودی) سکان های عمودی یا همان قرار گیری آنها به شکل حرف V انگلیسی نیز باعث کاهش بازتاب امواج رادار به گیرنده و پخش شدن آنها در جهات دیگر می شود.
در معدود اطلاعات رسمی منتشر شده از این هواپیما آمده است که سطوح بال و بدنه آن از مواد جاذب امواج راداری پوشیده شده که این روش هم یکی از راهکارهای مؤثر برای پنهان ساختن یک هواگرد از دید رادارهای دشمن است.
این مطلب می تواند نشان دهنده احتمال برنامه ساخت نمونه تولید انبوه شفق از مواد فلزی در آن زمان باشد اما امروزه با رشد چشمگیر کشورمان در مواد مرکب(کامپوزیت) غیر فلزی که توانمندی بالایی در جذب انرژی امواج رادار دارند می توان امید داشت نمونه های تولیدی شفق به بارتاب های راداری کمتر برسند.
بنابراین به کارگیری همزمان چندین روش کاستن از سطح مقطع راداری نشان می دهد حرکت ایران به سمت طراحی هواپیماهای پنهانکار راداری(رادارگریز) با شفق آغاز شده همانگونه که کارشناسان خارجی هم آن را اولین هواپیمای پنهانکار ایرانی می دانند.
البته مواردی همچون حمل تسلیحات در خارج از بدنه تناقض آشکاری با اصول پنهانکاری راداری دارد که احتمالاً با توجه به الزامات طراحی مشترک ویژگی ها بین نمونه های مختلف آموزشی و رزمی شفق، طراحان از آن صرف نظر کرده اند.

سامانه ها

سه نمونه این جنگنده به طور کلی معرفی شده است که شامل نمونه دو نفره آموزشی، نمونه دو نفره رزمی و نمونه تکنفره رزمی است. 7 جایگاه حمل تجهیزات و تسلیحات، یکی زیر بدنه و سه تا زیر هر بال نمونه های رزمی شفق دیده می شود.
عدم وجود ریل حمل موشک در نوک بال که طرحی مرسوم در هواپیماهای رزمی است شاید به دلیل امتداد سطوح متحرک تا سر بال باشد. به علاوه نزدیک بودن این جایگاه ها به بدنه موجب افزایش تمرکز جرم حول محور طولی و بهبود برخی شاخصه های مانورپذیری است.در ماکت های اولیه این هواپیما که در نمایشگاه های مختلف دیده شده اند به وضوح تسلیحات مختلف هوا به هوا و هوا به سطح روسی به چشم می خورد اما امروز با گذشت حدود یک دهه از رونمایی شفق فهرست تسلیحات هوا به هوا و هوا به سطح هوشمند و پیشرفته ایرانی در انواع راداری، حرارتی، اپتیکی و لیزری بسیار گسترده شده و می توان انتظار داشت در نمونه های تولیدی این هواپیما از سلاح های ایرانی استفاده شود.
یکی از نکات بسیار جالب توجه در نمونه های رونمایی شده از شفق، به کارگیری سه نمایشگر بزرگ چند منظوره یا MFD در کابین آن است که در تمامی جنگنده های جدید یا بهسازی شده در دهه 1990 و به بعد دیده می شوند که بازتاب قابل توجهی هم در تحلیل های کارشناسان خارجی داشت. البته با توجه به اینکه نمونه های بومی این نمایشگرها تنها در سال های اخیر روی هواپیماها و بالگردهای ساخته و بهسازی شده ایران دیده می شود احتمال برنامه ریزی بر مبنای استفاده از نمایشگرهای خارجی در آن زمان وجود دارد.
اما قطع همکاری خارجی و تلاش متخصصان صنایع دفاعی کشورمان منجر به تولید این سامانه به صورت بومی شد که پیشتر در گزارش های مختلفی از جمله گزارش مربوط به بالگرد طوفان-2 و جنگنده قاهر اف-313 به آن اشاره نموده ایم.
با این سامانه ها و حذف انبوه نمایشگرهای عقربه ای، کابین خلبان در هواپیمای شفق محیطی نسبتاً خلوت نزدیک به هواپیماهای نسل چهارم پیشرفته بوده که با کاهش بار کاری خلبان به افزایش قابلیت های او در هدایت هواپیما و تمرکز روی مأموریت اصلی کمک می کند. شاید الگوبرداری از کابین هواپیمای اف-14و نمونه های بهسازی شده میگ-29 در روسیه نیز در طراحی و جانمایی مناسب سامانه های کابین خلبان در شفق نقش داشته است.همچنین سامانه نمایشگر سربالا یا HUD نیز در شفق دیده می شود که برای افزایش کارایی خلبان در مأموریت خصوصاً نبردهای هوا به هوا یا پرواز در ارتفاع پایین بسیار مفید است. به کمک این نمایشگر که رو به روی خلبان نصب شده و اطلاعات مهم پروازی و سامانه های تسلیحاتی را به نمایش می گذارد خلبان در زمانی که باید به بیرون کابین توجه کند نیاز به پائین آوردن سر و تمرکز روی نمایشگرهای داخل کابین ندارد.
دسته هدایت شفق در وسط کابین قرار دارد که گویای عدم برخورداری آن از سامانه کنترل پرواز با سیم است که در بسیاری از جنگنده های پیشرفته دیده می شود. چیزی که شاید در نمونه های تولیدی شفق و قاهر بتوانیم انتظار آن را داشته باشیم. این سامانه به کمک سامانه کنترل پرواز دیجیتال به افزایش برخی قابلیت های کنترل پرواز هواپیما کمک می کند.
از نکات قابل توجه دیگر در کابین نمونه های اولیه شفق استفاده از صندلی پرتاب شونده روسی است که امروزه نمونه های بومی صندلی خلبان در کشورمان ساخته و با موفقیت آزمایش شده است که قاعدتاً بر روی این هواپیما نیز قابل استفاده است.
البته امروزه سایر زیرسامانه های مورد نیاز هواپیما نظیر بیسیم و رادیو، ارتفاع سنج، سامانه های تبادل داده و سامانه های جنگ الکترونیک نیز توسط صنایع دفاعی کشورمان ساخته می شود.
در نظر داشتن ساخت انواع رادارها و سامانه های کنترل آتش زمینی در ایران با قابلیت کشف و درگیری همزمان با اهداف متعدد و از طرفی ساخت سامانه های راداری برای موشک های سطح به هوا نظیر شاهین و شلمچه و همچنین بهسازی های گوناگون بومی روی سامانه های راداری جنگنده های خارجی موجود در کشورمان نشان دهنده وجود توانایی های لازم برای ساخت رادار و سامانه کنترل آتش بومی برای هواپیماهای جنگنده ایرانی است.
همچنین متخصصان کشورمان در این سال ها به دانش طراحی، ساخت، آزمایش و تولید ارابه های فرود هواپیما دست یافته اند که منجر به افزایش درصد بومی سازی یک هواپیمای جنگی می شود. ناگفته نماند ارابه های فرود هواپیمای شفق رو به عقب جمع می شوند که البته نمونه های بازشونده رو به جلو در مواردی ایمنی بیشتری دارد.ارابه های فرود اصلی این هواپیما پشت ورودی هوای موتور قرار می گیرد که یکی از شواهد انحنا دار بودن کانال تأمین کننده هوای موتور است. فاصله مناسب و حدوداً 3.5 تا 4 متری چرخ های این سامانه باعث فرود ساده تر و ایمن تر آن می شود که البته برای نمونه آموزشی شفق بیشتر مفید است.
از دیگر نکات قابل توجه در نمونه های دیده شده از شفق، زوایای دم افقی در کنار خروجی موتور است که پیش بینی فضای کافی برای عملکرد سامانه تغییر بردار رانش را به یاد می آورد. هر چند نوع موتور مورد استفاده برای نمونه تولیدی شفق نامشخص است و ممکن است طراحان در سال های بی خبری عمومی از شفق به سمت استفاده از دو موتور کوچکتر به جای یک موتور سابق یا تلاش برای تولید انبوه یک موتور مطمئن بومی رفته باشند که شاید همان موتور توربوفن ملی باشد.
با توجه به قطع همکاری خارجی و در نتیجه لزوم توسعه همه زیرسامانه ها به صورت بومی، طولانی شدن این پروژه عجیب نیست البته در سایر کشورها هم از شروع تحقیقات تا آغاز تولید انبوه یک هواپیما سال ها زمان صرف می شود که برای طرح هایی با نوآوری های بالا به بیش از 10 سال نیز می رسد.
با توجه به گفته های اخیر  وزیر محترم دفاع و پشتیبانی نیروی های مسلح کشورمان در زمینه در دستور کار بودن تولید هواپیمای شفق، می توان انتظار داشت این هواپیمای ارزنده با درصد بومی سازی بسیار بیشتر نسبت به قبل ساخته شود؛ هواپیمایی که به حق مقدمه ای شایسته برای طراحی و تولید کاملاً بومی جنگنده قاهر اف-313 بوده است.

مشخصات تقریبی

  • خدمه: یک یا دو
  • طول: ۱۰٫۸۴ متر (۳۵٫۵۶ فیت)
  • پهنای بال: ۱۰٫۴۵ متر (۳۴٫۱۸ فیت)
  • ارتفاع: ۴٫۲۶ متر (۱۳٫۹۷ فیت)
  • وزن خالی: ۴٬۳۶۱ کیلوگرم (۹۶۱۴٫۴ پوند)
  • بیشینه وزن برخاست: ۶٬۹۰۰ کیلوگرم (۱۵٬۲۱۱٫۹ پوند)

عملکرد

  • سرعت بیشینه: ۲٫۵ ماخ (۲۳۰۰ کیلومتر بر ساعت) (۷۵۰ مایل بر ساعت)
  • سرعت پیمایش: ۱ ماخ (۱٬۱۵۰ کیلومتر بر ساعت)
  • سقف پروازی: ۱۶٬۷۸۰ متر (۵۵٬۰۴۰ فیت)
  • نرخ اوج‌گیری: ۱۱۰ متر بر ثانیه (۲۱۶۵۰ فیت بر دقیقه)
  • دارای صندلی پرتاب‌شونده K-36D
فرهان فرهان در تاريخ 1394/10/26 گفته:
بابا ور مغت نزنین ۸ سال جلو تمام دنیا ایستادیم با ان با تسلبحات اامریکا بود با f 14 ها بود ب هلی کوپتر کبرا های اون بدبخت خرید بود با تسلیحات که اندازه ۵ جنگ جهانی بود جنگبدیم من خودم سرباز سال ۸۳ بودم ارتش بعداز ۸ سال جنگ هنوز تیر تفنگ گلوله با نشان تاج سلطنتی هستش یعنی تموم نشده بعداز سی سال چی درس کردن ان یه پرابد پزو ۴۰ سال دارن مونتازدمیکنن هرروزم ان تر میشه اگه روس ها نبودن با اون همه باج گرفتن ازمون نمیدونم ما چار تا موشک از کجا می اوردبم امریکا ۳۰ هزار کلاهک اماده شلیک هسته ای داره حالا چسو داره با ایران بازی میکنه ازش بدزده حمله بکن بود که تو الان نبودی ور مفد بزنی حمله کنه تو اولین نفری بری تو سوارخ موش انو
پاسخ : اولا سیاست ارتش اینه که به سرباز صفر ها همون ژ3 قدیمی رو بدن...دوما پراید و پژو رو وزارت دفاع نمیزنه....سوما ما تجهیزات امریکایی داشتیم درست ایا عراق تجهیزات نداشت؟؟؟؟عراق که از الکان و فرانسه و انگلیس و روسیه و امریکا تجهیزات میگزفت و همه ی تجهیزاتش حداقل 5 برابر تجهیزات ما بود...ایران اف 14 داشت امریکا هم داشت پس چرا رکورد اف 14 ها دست ایرانیاست؟؟؟؟همه چیز تجهیزات نیست به همون اف 14 بگو بدون خلبان میتونه پرواز کنه بسم ا... بره ببینم چه می کنه
عاشق ایران عاشق ایران در تاريخ 1394/10/16 گفته:
دوست نویسنده این مطلب لطفا به سوال من بطور مشخص جواب بدیدایا غیر از این که بدلیل به درد نخور بودن تمامی جنگنده های ساخت ایران هیچکدوم به تولید انبوه نریده دوم به نظر شما توان نیروی هوایی ایران درمقابل امارات مضحک نیست بااین تجهیزات لطفا به سوالات بنده جواب داده و تعصب هم دربین پاخ هاتو ن نباشه باتشکر فراوان
پاسخ : جواب سوال اول خیر...چون ما ساخت جنگنده رو تازه شذوع کردیم قرار نیست هرچه بسازیم تولید انبوه کنیم...اینم ساختن ها همون کسب تکنولوژی هست که باید پله پله رفت..نه میشه از روش پرید و نه جواب گوی نیاز ماست پس باید طی بشه...نیروهوایی به تجهیزات و مهارت خلبان بستگی داره خارج از ایران رو کار ندارم ولی در داخل نیروی هوایی امارات کاری از پیش نمیبره چون غیر از نیروی هوایی پدافند هوایی که بسیار پیشرفت کرده تو ایران هم هست
سعید سعید در تاريخ 1394/10/11 گفته:
از شفق و قاهر دیکه خبری نشد جز همون مدل اولیه که نشون دادن کسی خبر جدید داره؟؟؟
امیدوارم اگه به تولید میخوان برسن تولید انبوهشون مس صاعقه کند ودونه ای نباشه.
بازم دمشون گرم
محمد محمد در تاريخ 1394/10/6 گفته:
واقعا خاك بر سر كسانيكه اسم خود را ايرانى گذاشته اند و مدام مثل خاله زنك ها تو سر توانمنديهاى جوانان غيور ايرانى ميكوبند.شما آدمهاى بدبخت و منفى گرا در زمان جنگ ٨ساله نابرابر كدوم گورى بوديد و فكر ميكنيد اينهمه اقتدار نداشته آمريكا و اسراييل و اياديشون از كجا اومده ،مگر جز اينه كه در اكثر مراكز تحقيقاتى و پايگاههاى نظامى كشورهايى كه شما و امثال شما چاكر و مخلصشونين همين دانشمندان خوب و با ارزش ايران حضور دارند.خوب است كمى حوصله نماييد آنگاه خواهيد ديد كه ايران در چه جايگاهى قرار خواهد گرفت و زمستان تمام خواهد شد و روسياهى به ذغال خواهد ماند.
مجید ارچری مجید ارچری در تاريخ 1394/9/15 گفته:
ایران در حد اندازه خودش تسلیحات نظامی داره اما این قدرت ایمان وشجاعت ما ایرانیها است که لرزه به جان استکبار میندازه
مهدی مهدی در تاريخ 1394/9/5 گفته:
میگم یهو موتورش موتور پراید نباشه بیچاره شیم ؟؟
پاسخ : از کی تا حالا موتور پراید شده توربوجت؟
علي رضا علي رضا در تاريخ 1394/7/24 گفته:
توجه توجه من علي رضا 14 ساله هستم جنگنده f313 ايران نديدين كه خودش ساخت موشك s300 aدشو نديدين موشك هاي زمين به هوا شو نديدين arq170 h اونهارو نديدين ايمان مارو نديدين امام مارو نديدين هشت سال مارو نديدين مقدار زمان شروع اونهارو نديدين نديدين كه كي ايران شروع به ساخت اين چيزاش كي بود 500 متر زير زمين نديدين ترس اونارو نديدين زار زدن پس دادن arq170 دشون نديدين سلاح هاي جديد ايران ونديدين اژدرمون نديدين دستگيري انگليسي هارو تو خليج فارس و غنيمتي كه شناورشون بود رو نديدين حالا ديدين يا نديدين چطور قدرت پاكستان ديدين f35 امريكا رو ديدين اما اينارو نديدين پاكستان بمب هسته اي داره فكر كردين خيلي قدرت داره ايرانم ميتونه داشته باشه عزيزان ايران 100 سال از اون نامرد عقب حيا كنيد اگه يخورده تحقيق كنيد حل
مهلا وهلیا مهلا وهلیا در تاريخ 1394/7/5 گفته:
خیلی خوب بود
اسد عبدالهی اسد عبدالهی در تاريخ 1394/6/12 گفته:
سلام ایران حتی یک دهم آمریکا جنگنده نداره چطور میتواند مقابل آمریکا بایستد و همین جنگنده های هم که داریم بسیار قدیمی هستن و به هیچ عنوان قابل مقایسه با اف22 آمریکا نیست ممنون میشم ج بدین
احمد احمد در تاريخ 1394/5/27 گفته:
ایران،تحریمها باعث پیشرفتش شد ما به لطف خدا نیازی به تسلیحات نظامی شرق و غرب نداریم بلکه کم کم انها به نا محتاجتر میشوند
نظر بگذارید
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
# ذخیره‌ی تصویر